Ücretsiz kargo 500 ₺ ve üzeri siparişlerde kargo bizden.

21 Kasım 2026

Edvard Munch: Hayatı, Eserleri ve Çığlık Tablosunun Hikâyesi

Norveçli ressam Edvard Munch'un Kristiania'dan Berlin'e uzanan hayatı, Hasta Çocuk ile başlayan arayışı, Çığlık'ın dört versiyonu ve iki hırsızlığı, Hayat Frizi, 1908 krizi, Ekely'deki son yılları ve ahşap baskıdaki yenilikleri.

Edvard Munch'un Hayat Dansı resmi: ay ışığında fiyort kıyısındaki çayırda dans eden çiftler, solda beyazlı genç kadın, sağda siyahlı yaşlı kadın

12 Şubat 1994’te, Lillehammer Kış Olimpiyatları’nın açıldığı gün, Oslo’daki Ulusal Galeri’ye zorla giren iki adam Edvard Munch’un Çığlık’ını duvardan indirip götürdü. Geride kısa bir not bırakmışlardı: “Zayıf güvenlik için teşekkürler.” Resim üç ay sonra hasarsız bulundu. Bugün Batı sanatında en çok tanınan tablolardan biri olan bu görüntüyü Munch otuz yaşına gelmeden, 1893’te yaptı.

Ressamın hayatı da resimleri kadar çalkantılı geçti. Annesini ve ablasını veremden kaybetti, Berlin’deki ilk sergisi bir haftada kapatıldı. 1908’de sinir krizi geçirip Kopenhag’da tedavi gördü. Son yirmi sekiz yılını Oslo’nun kenarındaki Ekely’de, kalabalıktan uzakta çalışarak geçirdi.

Edvard Munch Kimdir?

Edvard Munch 12 Aralık 1863’te Norveç’in Løten ilçesine bağlı Ådalsbruk’ta, bir çiftlik evinde doğdu. Babası Christian Munch askerî doktordu, ünlü tarihçi Peter Andreas Munch de amcasıydı. Aile 1864’te, baba Akershus Kalesi’ne sağlık subayı olarak atanınca Christiania’ya taşındı. Şehrin adı 1877’den sonra Kristiania diye yazıldı, 1925’te de Oslo oldu.

Çocukluğu hastalık ve ölümle geçti. Annesi 29 Aralık 1868’de veremden öldüğünde Edvard beş yaşındaydı. Çocukları bundan sonra babaları ile teyzeleri Karen Bjølstad büyüttü. 1877’de en sevdiği kardeşi, ablası Sophie de aynı hastalıktan, on beş yaşında öldü. Edvard da sık hastalanıyordu. Kışları uzun süre evden çıkamıyor, okula gidemediği günlerde resim yapıyordu. Küçük kız kardeşi Laura’ya genç yaşta ruh hastalığı tanısı konmuştu. Munch uzun yıllar deliliğin kendisine de geçeceğinden korktu.

1879’da mühendislik okumak için teknik okula girdi, ertesi yıl okulu bırakıp ressam olmaya karar verdi. Resmi “kutsal olmayan bir zanaat” sayan dindar babası bu karardan hiç hoşlanmadı. Kasım 1880’de Kristiania’daki Kraliyet Çizim Okulu’na girdi. Natüralist ressam Christian Krohg da ilk yıllarında ona yol gösterdi. Hayatının yıl yıl dökümü MUNCH müzesinin zaman çizelgesinde, kısa bir özeti de Türkçe Vikipedi’deki maddesinde bulunuyor.

Kristiania Bohemi ve Hans Jæger

1880’lerin Kristiania’sında bir grup genç yazar ve ressam burjuva ahlakına açıkça meydan okuyordu. Kristiania Bohemi diye anılan bu çevrenin merkezinde evliliğin kaldırılmasını ve serbest aşkı savunan yazar Hans Jæger vardı. Aralık 1885’te yayımlanan romanı hemen toplatıldı, kendisi de 60 gün hapis cezası aldı.

Munch bu çevreye on dokuz yaşında girdi. Jæger ona “hayatını yaz” diyordu. Resmin konusu ressamın kendi ruh hâli olmalıydı. Munch yıllar sonra fikirlerinin Strindberg ya da Almanlardan gelmediğini, asıl etkinin Jæger olduğunu söyledi.

Hasta Çocuk: İlk Ruh Resmi

Bu öğüdü ilk kez 1885-1886’da yaptığı Hasta Çocuk’ta uyguladı. Resim, Sophie’nin ölümünden önceki anları anlatıyor. Kızıl saçlı, solgun bir kız beyaz bir yastığa yaslanmış. Yanında siyah giysili bir kadın başını öne eğmiş, kızın elini tutuyor. Ulusal Müze’nin kataloğuna göre modeller büyük olasılıkla Betzy Nilsen adlı bir kız ile teyze Karen’dı.

Edvard Munch'un Hasta Çocuk tablosu: beyaz yastığa yaslanmış kızıl saçlı solgun kız ve başını öne eğip elini tutan siyahlı kadın
Edvard Munch, Hasta Çocuk, 1885-1886. Tuval üzerine yağlı boya. Ulusal Müze (Nasjonalmuseet), Oslo. Görsel: Wikimedia Commons, kamu malı.

Munch bu resim üzerinde bir yıldan uzun çalıştı. Boyayı sürdü, kazıdı, sildi, yeniden sürdü. Resim 1886 Sonbahar Sergisi’nde “Etüt” adıyla gösterildi ve sert tepki aldı. Eleştirmen Andreas Aubert onu yarısı silinmiş, atılmış bir eskize benzetti. Munch’un cevabı kısaydı: “Gördüğümü değil, görmüş olduğumu resmederim.” Konuya kırk yıl boyunca dönüp altı ayrı resim yaptı. İlk versiyon bugün Oslo’daki Ulusal Müze’nin (Nasjonalmuseet) koleksiyonunda.

Paris ve Berlin Yılları

Edvard Munch’un asıl Paris dönemi 1889’da başladı. O yılın baharında Kristiania’da açtığı ilk kişisel sergi ona devlet bursu kazandırdı. Burs sayesinde Paris’te akademik ressam Léon Bonnat’nın atölyesine girdi. Bonnat’nın dersleri onu sıktı. Öğleden sonraları Dünya Sergisi’ni ve müzeleri geziyordu. Orada Paul Gauguin, Vincent van Gogh ve Henri de Toulouse-Lautrec’in rengi duygu aktarmak için kullanması ona yön verdi. Bu yakınlığı görmek isteyenler Vincent van Gogh tablolarına göz atabilir.

Babası 1889’un sonunda öldü ve ailenin geçimi Munch’a düştü. Paris yakınlarındaki Saint-Cloud’da yazdığı, sonradan Saint-Cloud Manifestosu diye anılan notta yeni resmini tarif etti: “Artık kitap okuyan erkeklerle örgü ören kadınların durduğu iç mekânlar resmedilmeyecek. Nefes alan, hisseden, acı çeken ve seven canlı insanlar olacak.”

1892 Berlin Sergisi ve Munch Olayı

1892 sonbaharında Berlin Sanatçılar Birliği, Munch’u kasım sergisine davet etti. Birliğin ilk kişisel sergisiydi bu. Resimler sert tartışmalara yol açtı ve sergi açıldıktan bir hafta sonra kapatıldı. Munch bir mektubunda resim gibi masum bir şeyin bu kadar kargaşa yaratmasına şaşırdığını, hayatında hiç bu kadar eğlenmediğini yazdı. Skandal onu Berlin’de tanınmış biri yaptı.

Şehirde kalıp uluslararası bir yazar ve sanatçı çevresine katıldı. August Strindberg, Stanisław Przybyszewski ve Norveçli yazar Dagny Juel, Zum schwarzen Ferkel adlı meyhanenin müdavimleriydi. Dagny Juel 1893’te Przybyszewski ile evlendi ve Munch’un bazı resimlerinde model oldu. Berlin’de geçirdiği dört yılda Munch, Hayat Frizi’ne girecek fikirlerin çoğunu taslak olarak çizdi.

Edvard Munch Çığlık Tablosu: Versiyonlar, Gökyüzü ve Hırsızlıklar

Çığlık’ın hikâyesi bir günlük sayfasıyla başlıyor. Edvard Munch “Nice 22 Ocak 1892” başlıklı notunda fiyordun üstünde kızaran bulutları anlatıyor. Bulutları gerçek kan gibi boyadığını, rengin çığlık attığını yazıyor. Metni sonraki yıllarda defalarca yeniden yazdı. En çok bilinen hâli şöyle:

“İki arkadaşımla yolda yürüyordum. Güneş battı, gökyüzü birden kan kırmızısına döndü. Ölesiye yorgun, durup parmaklığa yaslandım. Mavi-siyah fiyordun ve şehrin üstünde kan ve ateş dilleri vardı. Arkadaşlarım yürüdü, ben korkudan titreyerek kaldım ve doğanın içinden büyük, sonsuz bir çığlığın geçtiğini hissettim.”

Araştırmacılar sahneyi Oslo’daki Ekeberg tepesinden fiyorda bakan yola yerleştiriyor. Ressamın notları ve mektupları bugün MUNCH’un yürüttüğü eMunch arşivinde okunabiliyor. Eserin Türkçe özeti de Çığlık maddesinde var.

Dört Versiyon ve Bir Taş Baskı

Çığlık adını taşıyan dört eser var. Norveççe adı Skrik, ilk sergilendiği Almanca adı ise Der Schrei der Natur, yani Doğanın Çığlığı.

Edvard Munch'un Çığlık tablosu: kızıl dalgalı gökyüzü altında köprüde ellerini yüzüne bastırmış figür ve arkada yürüyen iki kişi
Edvard Munch, Çığlık, 1893. Karton üzerine tempera ve mum boya. Ulusal Müze (Nasjonalmuseet), Oslo. Görsel: Wikimedia Commons, kamu malı.
  • 1893, karton üzerine tempera ve mum boya, 91 × 73,5 cm. En çok bilinen versiyon bu. 1994’te Ulusal Galeri’den çalınan resim, galerinin koleksiyonuyla birlikte bugün Ulusal Müze’de.
  • 1893, mum boya çizim. MUNCH koleksiyonunda.
  • 1895, pastel. Norveç’teki bir müzede bulunmayan tek versiyon.
  • 1910 civarı, karton üzerine tempera ve yağlı boya. MUNCH koleksiyonunda.

Munch 1895’te motifin bir taş baskısını da yaptı. MUNCH bu taştan yaklaşık 30 baskı alındığını tahmin ediyor. Baskı aynı yıl Paris’te La Revue Blanche dergisinde yayımlandı ve motif bu yolla hızla yayıldı. Malzemeler kırılgan olduğu için MUNCH versiyonları dönüşümlü sergiliyor. Müzenin Çığlık üzerine yazısına göre ziyaretçiler her zaman en az bir versiyonu görebiliyor.

Ulusal Müze’deki versiyonun sol üst köşesinde, yakından bakmadan seçilmeyen kurşun kalemle yazılmış bir not var: “Bunu ancak deli bir adam yapmış olabilir!” Not ilk kez 1904’te fark edildi ve uzun süre bir ziyaretçinin işi sanıldı. Müzenin kızılötesi fotoğraf ve el yazısı incelemesine dayanan, 2021’de açıklanan araştırması yazının Munch’a ait olduğunu gösterdi. Ressamın notu, resim 1895’te Kristiania’da sergilendiğinde akıl sağlığı üzerine yapılan yorumlardan sonra eklediği düşünülüyor. Eserin künyesi Ulusal Müze’nin koleksiyon sayfasında.

Domirus’taki Çığlık afişi bu 1893 versiyonundan hazırlanıyor. Resim üst kısımda, altında ressamın adı ve eserin künyesi duruyor. Afiş 21×30 cm’den 50×70 cm’ye dört boyda, poster ya da siyah, beyaz veya ahşap çerçeveli olarak basılıyor.

Gökyüzü Neden Bu Kadar Kırmızı?

Turuncu gökyüzü için öne sürülen açıklamalar birbirinden epey farklı. Bunlardan biri 1883’te patlayan Krakatoa yanardağı. Patlamanın ardından gün batımları aylarca kızıl görünmüştü. Bu okumaya karşı çıkanlar, Munch’un gördüğünü birebir aktaran bir ressam olmadığını hatırlatıyor. Bir başka görüşe göre Munch’un gördüğü, Norveç enlemlerinde ortaya çıkan sedef bulutlarıydı.

Yerin kendisine bakan yorumlar da var. Ekeberg’in eteklerinde bir mezbaha ile bir akıl hastanesi bulunuyordu. Kız kardeşi Laura resmin yapıldığı yıllarda bu hastanede yatıyordu. Sanat tarihçisi Robert Rosenblum ise 1978’de figürün, Munch’un 1889 Paris Dünya Sergisi’nde görmüş olabileceği bir Peru mumyasından esinlendiğini öne sürdü.

Çalınan ve Bulunan Çığlıklar

1994’teki hırsızlıkta galeri 1 milyon dolarlık fidyeyi ödemeyi reddetti. Norveç polisi İngiliz polisiyle birlikte bir tuzak kurdu, resim 7 Mayıs 1994’te hasarsız ele geçirildi. İkinci hırsızlık 22 Ağustos 2004’te güpegündüz yaşandı. Maskeli silahlı adamlar Munch Müzesi’ne girip 1910 versiyonunu ve Madonna’yı duvardan söküp kaçtı. Polis iki resmi 31 Ağustos 2006’da buldu. Çığlık’ın sol alt köşesinde nem hasarı vardı, Madonna’da yırtıklar açılmıştı. Restore edilen iki eser 2008’de yeniden sergilendi.

2012’de sıra pastel versiyona geldi. Norveçli iş insanı Petter Olsen’e ait 1895 tarihli pastel, 2 Mayıs 2012’de New York’taki Sotheby’s müzayedesinde 119.922.500 dolara satıldı. Alıcı Amerikalı finansçı Leon Black’ti. Bu, o güne kadar açık artırmada bir sanat eserine ödenen en yüksek bedeldi. Resmin çerçevesini Munch elle boyamış, üstüne de eserin doğuşunu anlatan şiiri yazmıştı.

Domirus’ta bu pastel versiyonun afişi de var. Sotheby’s onu dört versiyonun en renklisi olarak tanıtmıştı. Turuncu gökyüzü ve mavi fiyort burada daha parlak.

Hayat Frizi: Madonna, Vampir, Kıskançlık ve Hayat Dansı

Aralık 1893’te Berlin’de açılan bir sergide Edvard Munch altı resmi “Bir Seri İçin Etüt: Aşk” başlığıyla bir arada gösterdi. Bu grup, sonradan “Hayat Frizi: Hayat, Aşk ve Ölüm Üzerine Bir Şiir” adını vereceği döngünün başlangıcı oldu. Frizin tamamı ilk kez 1902’de Berlin Secession salonunda sergilendi. Munch resimlerinden ayrılmayı sevmezdi, onları tek bir bütünün parçaları olarak görüyordu. Para kazanmak için aynı motifleri taş ve ahşap baskıya aktardı.

Madonna ve Vampir

Ulusal Müze’ye göre Munch 1894-1897 arasında beş Madonna yaptı ve ilki müzedeki 1894 tarihli tuval. Belden yukarısı görünen bir kadın sırtını geriye eğmiş, bir kolunu başının arkasına atmış. Gözleri kapalı. Başındaki hale, alışılmış altın yerine kırmızı. Model olarak çoğunlukla Dagny Juel gösteriliyor. Taş baskı versiyonunun kenarlarında kıvrılan sperm hücreleri, köşesinde de cenine benzeyen bir figür bulunuyor.

Munch’un Aşk ve Acı adını verdiği resimde kızıl saçlı bir kadın, kollarına aldığı adamı ensesinden öpüyor. Resme Vampir adını Przybyszewski taktı. Munch ise resmin bir adamın ensesini öpen bir kadını gösterdiğini söylemekle yetindi. 1893-1895 arasında motifin altı versiyonunu yaptı. 1894 tarihli versiyon 2008’de Sotheby’s’te yaklaşık 38,2 milyon dolara satılarak bir Munch resmi için o güne kadarki rekoru kırdı.

Edvard Munch'un Vampir tablosu: koyu mavi zeminde kızıl saçlı kadının kollarındaki adamı ensesinden öpmesi
Edvard Munch, Vampir (Aşk ve Acı), 1895. Tuval üzerine yağlı boya. Munch Müzesi (MUNCH), Oslo. Görsel: Wikimedia Commons, kamu malı.

Kıskançlık ve Hayat Dansı

1895 tarihli Kıskançlık bugün Bergen’deki Rasmus Meyer Koleksiyonu’nda. Sağ önde solgun yüzlü, sakallı bir adam izleyiciye bakıyor. Arkada, elma ağacının altında açık kırmızı elbiseli bir kadın kolunu dala uzatmış, yanında koyu paltolu bir adam duruyor. Öndeki adamın Przybyszewski’ye, kadının Dagny Juel’e dayandığı sık sık yazılır. Munch bu motife ömrü boyunca döndü ve en az on bir boyalı versiyon yaptı.

Yazının kapağındaki Hayat Dansı frize eklenen son resim. Munch onu 1899’da başlayıp 1900’de bitirdi ve ilk kez Dresden’de Johannisnacht, yani Yaz Dönümü Gecesi adıyla gösterdi. Fiyort kıyısındaki çayırda çiftler dans ediyor. Ortada kırmızı elbiseli bir kadın siyah giysili bir adama sarılmış. Solda beyazlı genç bir kadın, sağda siyahlar içinde daha yaşlı bir kadın duruyor. Ulusal Müze’nin kataloğu kırmızıyı aşkın rengi, kadınları da hayatın evreleri olarak okuyor. Munch resmin döngüdeki yerini “doruğundaki aşk, düşüşü ve ardından ölüm” diye özetlemişti. Resmin künyesi müzenin sayfasında.

Patronlar, 1908 Krizi ve Kopenhag’daki Tedavi

Munch’un 1898’de tanıştığı Tulla Larsen evlenmek istiyordu, ressam ise bu fikirden kaçıyordu. 1902’de aralarında çıkan bir kavgada ressamın tabancası ateş aldı ve kurşun elini yaraladı. Aynı yıllarda Almanya’da hayranları çoğalıyordu. Koleksiyoncu Max Linde ve ileride Almanya Dışişleri Bakanı olacak Walther Rathenau onu destekleyenler arasındaydı.

İsveçli bankacı Ernest Thiel 1905’te Munch’tan Friedrich Nietzsche’nin portresini istedi. Filozof 1900’de ölmüştü ve Munch onu hiç görmemişti. Portreyi 1906’da fotoğraflardan yararlanarak yaptı. Büyük versiyon bugün Stockholm’deki Thiel Galerisi’nde. Munch’un Nietzsche’yi resmettiği 1906, İstanbul’da Osman Hamdi Bey'in Kaplumbağa Terbiyecisi’ni bitirdiği yıldı.

Domirus’taki Nietzsche afişinde koyu takım elbiseli filozof bir korkuluğa yaslanmış, aşağıdaki vadiye bakıyor. Arkada sarı gökyüzü ve mavi tepeler dalgalı çizgilerle uzanıyor. Dikey düzeni kitaplık duvarında ya da çalışma odasında iyi durur.

1908 sonbaharında Edvard Munch’un kaygıları içki ve kavgalarla iyice ağırlaştı. Sanrılar görüyor, takip edildiğini düşünüyordu. Kopenhag’da Dr. Daniel Jacobson’ın özel kliniğine kendi isteğiyle yattı. Kaynaklar kalış süresini birkaç ay ile sekiz ay arasında veriyor. Tedavi perhizden, dinlenmeden ve o yıllarda sinir hastalıklarında moda olan elektrik uygulamasından oluşuyordu. Munch klinikten içkiyi bırakmış olarak çıktı.

1909’da Norveç’e kesin olarak döndü ve Kragerø’da bir ev kiraladı. Resimleri renklendi, karamsarlığı azaldı. Kristiania halkı da sonunda ona ısındı, müzeler resimlerini satın almaya başladı. 1909-1916 arasında Oslo Üniversitesi’nin tören salonu Aula için on bir resim yaptı. Dizinin merkezinde Güneş duruyor.

Ekely’deki Geç Dönem ve Naziler

1916’da Oslo’nun kenarındaki Ekely’yi satın aldı. Eskiden fidanlık olan araziye açık hava atölyeleri yaptırdı, 1919-1920’de tuğladan bir kış atölyesi ekledi. Bugün Ekely’den ayakta kalan tek yapı bu atölye. Bahçede mevsimleri, budaklı ağaçları, toprağı süren atları ve hasat sahnelerini resmetti. 1922’de Freia çikolata fabrikası için on iki duvar resmi yaptı. Evin mutfağını baskı atölyesine çevirdi. Ekely’deki gündelik hayatını MUNCH’un Ekely sayfası ayrıntılı anlatıyor.

Otoportre yapmayı da bırakmadı. 1940-1943 tarihli Otoportre: Saat ile Yatak Arasında son büyük işlerinden biri. Yaşlı ressam dimdik ayakta. Solunda bir dede saati, sağında kırmızı ve siyah çizgili örtüsüyle bir yatak duruyor. Yorumcular saati geçen zamanın, yatağı da ressamın son kez uzanacağı yerin simgesi olarak okuyor.

Edvard Munch'un Saat ile Yatak Arasında otoportresi: dede saati ile kırmızı çizgili örtülü yatak arasında ayakta duran yaşlı ressam
Edvard Munch, Otoportre: Saat ile Yatak Arasında, 1940-1943. Tuval üzerine yağlı boya. Munch Müzesi (MUNCH), Oslo. Görsel: Wikimedia Commons, kamu malı.

Nazilerin Yozlaşmış Sanat Listesi

1937’de Naziler Munch’un Alman müzelerindeki 82 eserini “yozlaşmış sanat” sayıp koleksiyonlardan çıkardı. Munch bu listede Picasso, Klee ve Matisse ile aynı yerdeydi. Kavramın kısa tarihi Türkçe Vikipedi’deki Dejenere sanat maddesinde anlatılıyor. Çıkarılan eserlerden 71’i koleksiyoncuların satın almasıyla Norveç’e döndü, 11 eserin izi bulunamadı. Dresden’deki galeriden alınan 1907 tarihli Hasta Çocuk da satışa çıkarılanlar arasındaydı. Resmi 1939’da Thomas Olsen satın alıp Londra’daki Tate’e bağışladı.

Almanlar 1940’ta Norveç’i işgal ettiğinde Munch 76 yaşındaydı. Evinde koleksiyonunun neredeyse tamamı duruyordu ve el konulmasından korkuyordu. Aynı yıl vasiyetini değiştirip eserlerini Oslo belediyesine bıraktı. İşgal yönetiminin yakınlaşma girişimlerini de geri çevirdi.

Ölümü ve Mirası

19 Aralık 1943’te, Munch’un 80. doğum gününden bir hafta sonra, Oslo’nun Filipstad bölgesindeki bir cephanelikte çıkan yangın art arda patlamalara yol açtı. Munch soğuk gecede alevlerin aydınlattığı gökyüzünü izledi, ardından hastalandı. Edvard Munch 23 Ocak 1944’te Ekely’deki evinde öldü. Sessiz bir yakma töreni istemişti ama Naziler cenazeyi propaganda gösterisine çevirdi.

Oslo’ya kalan miras yaklaşık 1.100 resim ile binlerce baskı ve çizimden oluşuyor. Bu koleksiyonla 1963’te Tøyen’de Munch Müzesi açıldı. Müze 22 Ekim 2021’den beri Bjørvika’daki yeni binasında, MUNCH adıyla ziyaretçi kabul ediyor. Munch’un portresi 2001-2020 arasında kullanılan 1.000 kronluk Norveç banknotunun ön yüzündeydi.

Etkisi en çok Alman ressamlarda görüldü. Alman ekspresyonistleri onun “İnsanın kalbini açma dürtüsünden doğmayan sanata inanmıyorum” sözünü benimsedi. Kaynaklar onu James Ensor ve Oskar Kokoschka ile birlikte ekspresyonizmin öncüleri arasında sayıyor. Akımın genel tarihi Türkçe Vikipedi’deki dışavurumculuk maddesinde var. 1905’te Dresden’de kurulan Die Brücke grubunun önde gelen adlarından Ernst Ludwig Kirchner'in tablolarına bakınca bu etki açıkça seçiliyor.

Edvard Munch’un Tekniği: Baskı Resim, Kazınmış Yüzeyler ve Renk

MUNCH koleksiyonundaki eserlerin büyük kısmı baskı. Edvard Munch 1894’te Berlin’de bakır levhaya gravür yapmaya başladı ve bu tekniği büyük ölçüde kendi kendine öğrendi. 1895’te taş baskıya geçti, 1896’da Paris’te ilk ahşap baskılarını yaptı. Renkli taş baskılarının bir kısmını Paris’in tanınmış baskıcısı Auguste Clot bastı.

Ahşap baskıda iki yenilik getirdi. Birincisi tahtanın damarını gizlemeyip resmin parçası yapmasıydı. Öpücük IV’te birbirine kenetlenmiş çift tek bir siyah leke gibi duruyor, çevresini dikey damar çizgileri dolduruyor. İkincisi kalıbı yapboz gibi parçalara kesip her parçayı ayrı renkle boyaması, sonra parçaları birleştirip basmasıydı. Böylece her renk için ayrı kalıp oymasına gerek kalmadı.

Edvard Munch'un Öpücük IV ahşap baskısı: dikey ahşap damarlarının önünde tek siyah siluet hâlinde birleşmiş öpüşen çift
Edvard Munch, Öpücük IV, 1902. Ahşap baskı. Munch Müzesi (MUNCH), Oslo. Görsel: Wikimedia Commons, kamu malı.

Domirus’taki Öpücük afişi 1895 tarihli gravür versiyonundan. Perdeleri açık bir pencerenin önünde sarılıp öpüşen çift, pencereden gelen ışığa karşı koyu bir siluet hâlinde birleşiyor. Siyah, gri ve beyaz tonlardaki yüzeyi her renk çerçeveye uyar.

Resimlerinde de yüzeyle uğraştı. Hasta Çocuk’ta boyayı kazıyıp yeniden sürdü. 1895’ten sonra çok sulandırılmış boyanın akıntılarını bilerek tuvalde tuttu. Ekely’de resimlerini açık hava atölyelerinde kar ve yağmur altında bıraktığı da biliniyor. Neden diye sorulduğunda resimlerin buna alışkın olduğunu söylemiş. Norveççede hestekur, yani at tedavisi diye anılan bu alışkanlığın bilinçli bir tercih mi ihmal mi olduğu tartışmalı. Ekely koleksiyonundaki 997 resmi inceleyen 2017 tarihli bir araştırma, hasarın çoğunu kötü saklama koşullarına bağlıyor.

Renk Munch’ta duygunun taşıyıcısıydı. Figürlerinin çevresine gölgeler ve renk halkaları çizerek korkuyu ve tutkuyu öne çıkardı. Hayat Dansı’nda kırmızı aşkın rengi. Madonna’daki kırmızı hale ise yorumculara göre aşk ile acının ikiliğini simgeliyor. 1909’dan sonra paleti açıldı. Geniş ve gevşek fırça darbeleriyle, bol beyaz boşluk bırakarak çalıştı, siyahı nadiren kullandı.

Domirus’taki Edvard Munch Eserlerinin Hikâyeleri

Domirus’taki Edvard Munch tabloları müze afişi düzeninde hazırlanıyor. Resim üst kısımda, altında ressamın adı ve eserin künyesi yer alıyor. Seçkide Çığlık’ın iki versiyonu, Öpücük ve Nietzsche portresinin yanında daha az bilinen işler de var.

  • Fossveien’den Manzara, Christiania, 1881. On yedi yaşındaki Munch’un karton üzerine yaptığı 22 × 17 cm’lik küçük bir yağlı boya. Karlı bir yamaçtaki huş ağaçlarının ardında kırmızı çatılı evler görünüyor. Lillehammer Sanat Müzesi’nde.
  • Pencere Kenarındaki Kız, 1893. Beyaz geceliği içindeki bir kız karanlık odada perdeyi aralayıp mavi gece ışığına bakıyor.
  • Eller, 1893-1894. Kollarını başının arkasında kavuşturmuş bir kadına dört bir yandan eller uzanıyor.
  • Kragerø’da Bahçe, 1909. Kopenhag’daki tedaviden sonraki ilk yıl yapılmış, parlak yeşil çimenli bir bahçe.
  • Ergenlik, 1914-1916. Yatağın kenarında oturan genç kız motifinin geç bir versiyonu. Munch ilk versiyonun bir atölye yangınında kaybolduğunu söylerdi. En çok bilinen 1894-1895 versiyonu Ulusal Müze’de.

Boy seçerken resmin oranına ve asılacağı duvara bakmak gerekiyor. Çığlık ve Nietzsche gibi dikey kompozisyonlar dar duvarlarda, koridorda ya da yatak başında rahat durur. Kanepe üstü gibi geniş alanlarda 50×70 cm, raflarda ve küçük duvarlarda 30×40 cm daha dengeli görünür. Ayrıntılı ölçüler için poster ve tablo boyutu rehberine bakabilirsiniz. Monet’den Klimt’e uzanan öteki ressamların eserleri ünlü ressam tabloları sayfasında bir arada.

Öne Çıkan Ürünler

Çerez tercihleriniz

Sitemizde gezinme deneyiminizi iyileştirmek ve ziyaretleri ölçmek için çerezler kullanıyoruz. İzin verirseniz zorunlu çerezler dışındaki çerezlerle toplanan veriler işlenir ve yurt dışındaki hizmet sağlayıcılarımıza (Google, Microsoft, Meta) aktarılır. Yalnız zorunlu çerezler için ’i seçebilirsiniz. Ayrıntılar: Çerez Politikası